PODGORICA – Evropska unija je voljna da pomogne Crnoj Gori oko duga za autoput, ali će biti teško naći valjane finansijske instrumente za to, kazao je zvaničnik Evropske unije za Fajnenšel tajms (FT).
FT navodi da je, prema riječima neimenovanog zvaničnika, problem otežan zato što je projekat skoro završen.
“Politički, mi želimo da pomognemo… Ali, veličina pozajmica je disproporcionalna veličini ekonomije, pa mehanizmi još uvijek nisu očigledni”, kaže zvaničnik.
Isti zvaničnik je napomenuo da bi Crna Gora morala da se obaveže na fiskalne reforme i da projekat autoputa nije u skladu sa EU standardima.
FT podsjeća da je Crna Gora zatražila pomoć EU u otplati kredita od milijardu eura za još nezavršeni autoput koji je opteretio državne finansije.
Čuveni list napominje da će odgovor Brisela na zahtjev Podgorice pomoći da se oblikuje odnosa čitavog bloka prema regionu, jer je saga autoputa dio veće geopolitičke borbe za uticaj na periferiji EU.
Stefan Vladisavljev, analitičar koji se bavi spoljnom politikom za beogradski Fond za političku izuzetnost, navodi da je ovo prvi put da se zemlja sa Zapadnog Balkana na ovaj način obrati Briselu u borbi protiv kineskog uticaja.
“Nikad nismo čuli da neko traži od Brisela tako otvoreno da se zajedno bore”, kazao je Vladisavljev za FT.
Spajić je podsjetio da je, sa cijenom od 20 miliona eura po kilometru, ovo je jedan od najskupljih autoputeva u svijetu.
“Za infrastrukturu se trenutno oslanjamo na Kinu… Situacija je dramatična se geopolitičke tačke gledišta”, navodi Spajić i podsjeća da je turistička industrija oslonjena na posjete iz država van EU, poput Rusije.
“Moramo se povezati bliže sa EU saveznicima. Treba nam usklađenost sa ekonomijom”.
Spajić navodi da će tražiti finansijsku pomoć od niza zapadnih organizacija, uključujući Evropsku komisije, Evropsku investicionu banku i Evropsku banku za obnovu i razvoj.
FT ističe da je Peking preko infrastrukturnih i energetskih projekata, a potom i “vakcina diplomatijom” našao put do Balkana.
“Kina je na ivici da ostvari pravi uticaj na politike, političke stavove i narative u djelovima Zapadnog Balkana”, piše u februarskom izvještaju Evropskog savjeta za vanjske odnose.
FT podsjeća da je ugovor za izgradnju autoputa potpisala Demokratska partija socijalista, iako su dvije studije (iz 2006. i 2012.) pokazale da je auoput ekonomski neisplativ, ali i da je crnogorsko-kineski konzorcijum dobio posao za termoelektranu neposredno prije smjene vlasti.
Prva rata za autoput stiže u julu, iako izgradnja još uvijek nije gotova, a po ugovoru Kina ima pravo na crnogorsku teritoriju u slučaju da se dug ne vraća.
“EU treba da uskoči. Crna Gora je u dvorištu EU i to bi, konačno, bio konkretan način da EU pokaže da je igrač, stvarni geostrateški činilac”, smatra stručnjak za region Tena Prelec koja je trenutno na Oksfordu. Vijesti.me