BANJALUKA – Evropska unija pomno prati aktere i treće zemlje koje se koriste kao platforme za zaobilaženje sankcija Ruskoj Federaciji, a od Bosne i Hercegovine kao kandidata za pristup očekuje da uskladi svoju spoljnu, bezbjednosnu i trgovinsku politiku sa njenim.
Ovo su, između ostalog, iz Delegacije EU u BiH odgovorili CAPITAL-u nakon što smo nedavno otkrili da je Agencija za informaciono komunikacione tehnologije Republike Srpske od institucija zatražila informacije o mogućnostima zaobilaženja sankcija koje je EU uvela Rusiji i to za potrebe ruskih investitora.
Prema upitniku “za mapiranje resursa i procjenu potreba saradnje sa Nižnjenovgorodskom oblasti u Ruskoj Federaciji u oblasti informaciono komunikacionih tehnologija“, poslatom sa službene adrese Agencije za IKT RS, a koji je na uvid dobio i CAPITAL, traženo je da se institucije RS izjasne o mogućnostima izvoza robe alternativnim rutama, plaćanju u kriptovalutama i dostupnosti banaka van EU platnog prometa.
U pitanju su zahtjevi ruskih privrednika u oblasti informaciono komunikacionih tehnologija, koji žele da izbjegnu evropske sankcije, i preko RS, odnosno BiH, plasiraju svoje proizvode na druga tržišta. Ideja je da se koriste alternativne rute, zaobiđu carine, vrše uplate preko domaćih banaka, a uz korišćenje domaćih privrednih kapaciteta, kriptovaluta i drugih “opcija” koje bi mogle da zaobiđu EU kontrole i sankcije.
Iz Delegacije Evropske unije u BiH su poručili da su unaprijedili sprovođenje svojih „sveobuhvatnih odredbi“ prema Rusiji, upravo sa ciljem rješavanja rizika od zaobilaženja izvoza napredne tehnološke robe putem trećih zemalja.
“Evropska unija je usvojila širok spektar mjera u cilju nametanja političkih i ekonomskih troškova Ruskoj Federaciji. Jasan dokaz da restriktivne mjere imaju svoje efekte jeste činjenica da Rusija konstantno traži načine da izbjegne sankcije. Ali to podjednako znači da su potrebni kontinuirani napori u borbi protiv izbjegavanja sankcija“, naveli su iz Delegacije.
Postoje politička neslaganja
Navode da je usklađivanje sa EU sankcijama i dalje predmet političkih neslaganja, što je dovelo do prepreka u njihovom sprovođenju, te da očekuju od BiH, kao zemlje s jasnom i kredibilnom evropskom perspektivom, da osigura cjelovito sprovođenje restriktivnih EU mjera.
“Državama članicama, a posebno carinskim organima i organima za kontrolu izvoza, odredba takođe osigurava dodatni alat za provjeru pošiljki u treće zemlje i omogućava im da zaustave i istraže sumnjive pošiljke u slučaju da postoji rizik od preusmjeravanja u Rusiju te time spriječe zaobilaženje sankcija“, poručili su iz Delegacije.
Kažu i da EU očekuje od svih partnera, uključujući i one na putu pristupanja, da osiguraju da se restriktivne mjere poštuju i slovom i duhom i da se suzdrže od bilo kakvih aktivnosti koje bi ih mogle dovesti u pitanje.
“Umjesto toga, kao zemlja kandidat, BiH bi trebala usmjeriti svoje napore na preduzimanje potrebnih koraka i provođenje reformi koje bi omogućile zemlji da ostvari napredak u procesu evropskih integracija, što bi donijelo konkretne koristi za zemlju i sve njene građane“, poručili su iz EU.
Problematična pitanja u upitniku
Upitnik koji su institucije dobile sadržavao je, najblaže rečeno, zanimljiva pitanja. U njemu se direktno i otvoreno tražilo definisanje mehanizama zaobilaženja sankcija.
Traži se odgovor i na pitanje koje mogućnosti nudi RS za registraciju ruskih IKT kompanija, da li postoje posredničke rute za izvoz u Evropsku uniju, na primjer, preko Srbije i Turske i da li Srpska garantuje pravnu zaštitu od sekundarnih sankcija EU.
Među problematičnijim pitanjima navodi se i ono da li su dostupni “ne-EU finansijski kanali, poput kineskih i arapskih banaka“, da li Srpska prihvata kriptovalute za investicione transakcije i postoji li mogućnost carinjenja nezavisno od EU platformi.
Rusi istražuju u Srpskoj mogućnost zaobilaženja sankcija i plaćanje u kriptovalutama
“Da li RS ima sporazume o slobodnoj trgovini sa sa zemljama van EU sankcionog kruga poput Kine, Egipta i Indije, koje bezbjedne rute se predlažu za distribuciju u EU (na primjer preko Srbije i Mađarske)“, samo su neka do pitanja iz upitnika.
Osim toga, tražene su i garancije RS u slučaju da izvoz blokira EU, kao i spisak banaka u RS koje nude “sankciono-otporne” platne kanale.
Podsjetimo, 2018. godine, Republika Srpska je započela saradnju sa Nižnjenovgorodskom oblasti u Ruskoj Federaciji.
Vlasti su se od tada do danas više puta pohvalile da su realizovale mnogo aktivnosti u raznim sferama života, te da Vlada Srpske prioritetni pravac djelovanja i ogroman potencijal vidi u saradnji sa Rusijom.
Od tada do danas došlo je do niza posjeta predstavnika Vlade RS ovoj oblasti, kao i uzvratnih.