BANJALUKA – Sankcije Sjedinjenih Američkih Država (SAD), izrečene u srijedu, mogle bi da imaju uticaj samo na jednu od četiri sankcionisane firme u Bosni i Hercegovini (BiH) i to na kompaniju Vorto u vlasništvu Vlatka Vukotića.
Naime, dosadašnja praksa pokazala je da banke sankcionisanim firmama gase račune te im tako onemogućavaju da dalje posluju, a radnici u tim firmama ostaju bez mogućnosti da prime plate za svoj rad. Zatim se osnivaju nova pravna lica koja preuzimaju poslove sankcionisanih firmi, nakon čega i oni dolaze pod lupu SAD-a i ponavlja se isti scenario.
Na listu Kancelarije za kontrolu strane imovine (OFAC) juče su stavljene kompanije Best Service Banjaluka, Nimbus Innovations Banjaluka, Zelena jabuka Gradiška i pomenuta Vorto Banja Luka.
Banke su još ranije ugasile račune koje su kod njih imale prve tri kompanije, i to kompaniji Best Service u septembru i oktobru ove godine, Nimbus Innovationsu u avgustu i septembru, dok su Zelenoj jabuci posljednjih računi ugašeni krajem oktobra.
Poslovanje sankcionisanih kompanija
Zelena jabuka, prema podacima Dun&Bradstreet, koji preuzimaju podatke od Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF), osnovana je 29. aprila 2024. godine i s obzirom na to da poslovna godina još nije završena, nisu dostupni podaci o prihodima i rashodima ove kompanije u ovoj godini.
Best service je osnovan 17. novembra 2023. godine i imao je u toj godini 22.500 KM prihoda i neto dobit od 19.146 KM. Nije imao evidentirane radnike u 2023. godini.
Nimbus Innovations osnovan je 23. jula 2024. godine i pravni je sljedbenik ranije sankcionisane firme Sirius 2010 Banjaluka. Kako je Bloomberg Adrija pisala, zbog sankcija su izgubili posao digitalizacije RTV signala u Bosni i Hercegovini i posao operatera fiskalnog sistema u Republici Srpskoj.
Aktivne račune ima samo kompanija Vorto, čija su pretežna djelatnost odnosi s javnošću i djelatnosti saopštavanja. Vorto je izdavač BL portala. Vorto je prošle godine zapošljavao devet radnika i ostvario prihode od 469.898 KM, a neto dobit od 79.048 KM.
Razlozi za sankcije
Američka ambasada u BiH navodi da je Vukotić bivši radnik Alternativne televizije (ATV), koja je pod sankcijama SAD-a i da je odnedavno radnik Prointera ITSS Banja Luka, člana Infinity International Group, kompanije koja je takođe pod sankcijama SAD-a. Dodaju i da je vlasnik i direktor firme Vorto. Međutim, činjenica je da Vukotić od 2020. godine nije radnik Prointera.
Ističu da je Igor Dodik (sin Milorada Dodika) Vukotiću dao instrukcije u vezi s finansijskim obavezama koje treba da ispuni. “Vukotić je tražio Igorove instrukcije o dugu svoje kompanije za odnose s javnošću Vorto. Pored toga, slijedeći Igorove upute, Vukotić je pristao vršiti pritisak na subjekte koji su poduzeli mjere protiv Igorove mreže podrške. Vukotić je savjetovao Igora u vezi sa smanjivanjem kontrole subjekata koji su pod američkim sankcijama”, navode u Ambasadi SAD-a u BiH.
OFAC sankcioniše Vukotića, dodaju, zbog materijalne pomoći, sponzorisanja ili pružanja finansijske, materijalne ili tehnološke podrške (roba ili usluge) Igoru Dodiku, osobi čija su imovina i prava na imovinu blokirani.
OFAC sankcioniše Vorto jer je u vlasništvu ili pod kontrolom, ili je djelovao ili navodno djelovao za ili u ime, direktno ili indirektno, Vukotića, osobe čija su imovina i prava na imovinu blokirani.
Vukotić: Nemam veze s političkim partijama
Vukotić za Euronews kaže da je sve u domenu špekulacija.
“Teško je imati bilo kakav komentar na ovako apsurdnu situaciju. Ne znam kakvi to argumenti stoje iza odluke o sankcijama, osim rekla-kazala. Jedina činjenica je da je firma i ja kao odgovorno lice, poštovala sve zakone ove zemlje i uplatila svaku marku poreza i doprinosa. Situacija je još apsurdnija zbog činjenice da ni firma ni ja kao njeno odgovorno lice, nemamo bilo kakve veze s političkim partijama ili poslovanjem s javnim sektorom. Ako ništa drugo, hvala svima na besplatnoj promociji. Odgovornima za sankcije, kao dokaz za moje ‘sporne radnje’, prepisujem sva tri kredita i automobil star 22 godine”, poručio je Vukotić.
Podsjećamo, SAD je sankcionisao i ATV i Prointer 5. januara 2022. godine i 18. juna 2024. godine, jer su u vlasništvu ili pod kontrolom, ili su djelovale ili navodno djelovale za ili u ime, direktno ili indirektno, Igora Dodika, osobe čija su imovina i prava na imovinu blokirani.
Za Nimbus Innovations se navodi da je kompanija za pružanje usluga informacijske tehnologije sa sjedištem u BiH, formirana nakon što je SAD 18. juna 2024. godine sankcionisao kompaniju Sirius 2010 koju kontroliše Igor Dodik.
“Nakon uvođenja sankcija za Sirius, Nimbus je formalno uspostavljen na istoj adresi kao Sirius i obavijestio je javnost da će preuzeti svu imovinu, aktivnosti i obaveze od Siriusa. Nimbus je takođe zadržao upravu Siriusa, a vlasnik je ista osoba. Uprkos promjeni imena, Igor Dodik je kontrolisao direktora Nimbusa, koji mu je dostavljao najnovije informacije o poslovanju i od Igora tražio saglasnost za poslovne odluke”, navodi Ambasada.
OFAC je sankcionisao Nimbus jer je u vlasništvu ili pod kontrolom, ili je djelovao ili navodno djelovao za ili u ime, direktno ili indirektno, Igora Dodika, osobe čija su imovina i prava na imovinu blokirani.
Zelena jabuka, Best Service i Dobrići
U Ambasadi dodaju da Igor koristi članove porodice da bi omogućio rad kompanijama u svojoj mreži podrške. Dodikov rođak i državljanin BiH Aleksandar Dobrić (Aco) osnovao je u novembru 2023. godine Best Service sa sjedištem u RS, pod izvornim imenom Agape Best Banjaluka.
SAD sankcionisao je kompaniju Agape Gorica Dodik i Ivana Dodik S.P. 20. oktobra 2023. jer je bila u vlasništvu ili pod kontrolom, ili je djelovala ili navodno djelovala za ili u ime, direktno ili indirektno, Gorice Dodik.
“Best Service preuzeo je poslovanje od Agape, te kao Agape posluje u sektoru ugostiteljstva i posluživanja hrane RS. Aco je provodio u djelo Igorova uputstva za poslovanje Best Servicea. Pored toga, Aco je pristao da svog oca Mirka Dobrića (Mirko) usmjeri na provođenje poslovnih aktivnosti”, ističu u Ambasadi.
OFAC uvodi sankcije Aci i za Best Service, jer su u vlasništvu ili pod kontrolom, ili su djelovali ili navodno djelovali za ili u ime, direktno ili indirektno, Igora Dodika, osobe čija su imovina i prava na imovinu blokirani.
Igor i državljanin BiH Mirko Dobrić vlasnici su kompanije Fruit Eco Gradiška, koja je pod sankcijama SAD-a, a Mirko je i njen direktor. Nakon što je Fruit Eco sankcionisan u aprilu 2024. godine, osnovana je kompanija Zelena jabuka, sa sjedištem u RS, a čiji je jedini vlasnik i direktor Mirko.
“Zelena Jabuka registrovana je na istoj adresi kao Fruit Eco, a obje kompanije uključene su u proizvodnju voća u voćnjaku. Prema Igorovim instrukcijama, Mirko je pomogao Igoru oko poslovnog prijedloga. SAD je sankcionisao Fruit Eco 20. oktobra 2023. godine zbog toga što je u vlasništvu ili pod kontrolom, ili je djelovala ili navodno djelovala za ili u ime, direktno ili indirektno, Igora Dodika, osobe čija su imovina i prava na imovinu blokirani”, ističu u Ambasadi i dodaju da OFAC sankcioniše Mirka iz istih razloga, a posljedično i njegovu kompaniju Zelena jabuka.
Na OFAC listi od juče je i Staša Košarac, koji obavlja funkciju ministra spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH, kadar stranke SNSD Milorada Dodika.
“O američkim sankcijama: Čast je biti u timu odbrane interesa Srpske i srpskog naroda! Čast je biti dio tima predsjednika Srpske Milorada Dodika! Nikakve sankcije neće umanjiti intenzitet naše borbe za Srpsku i interese srpskog naroda”, poručio je on na društvenoj mreži X. Bloomberg Adria