NJUJORK, Oni su lopovi! Oni su gangsteri! Kleptomani, uzvikivao je Majkl Mur u centru njujorškog finansijskog kvarta.
Istovremeno je tvrdo jezgro pokreta „Okupirajte Volstrit” horski ponavljalo njegove riječi, kako bi poruku čuli i učesnici u pozadini.
Aktivisti, koje je kontroverzni američki reditelj došao da podrži, organizovali su se globalnom akcijom preko društvenih mreža.
Od 17. septembra njih dvije stotine kampuje pod šatorima u parku kod Njujorške berze, u srcu finansijskog spekulantskog društva iz čijih je fioka poletjela tekuća ekonomska kriza.
Nešto prije Majkla Mura, demonstrante je obodrio i profesor Noam Čomski, eminentni lingvista i još jedan kontroverzni ljevičar i intelektualac, dobro poznat i u Srbiji zbog svog glasa protiv američke politike na Balkanu.
Čomski, koga satanizuje konzervativna Amerika ali mu se dive mnoge liberalne organizacije širom svijeta, uputio im je otvoreno pismo, nazvao ih „hrabrim i časnim” i izrazio nadu da će njihova akcija uspjeti da vrati politiku na „zdraviji kolosjek”.
Po uvjerenju aktivista pokreta, tradicionalni politički sistemi i organizacije izgubili su svoj legitimitet, jer su se predali u ruke finansijskim institucijama. Učešće građana u demokratiji svodi se na uzaludno glasanje koje ne pruža izbor.
“Najbolji način, da se blokira demokratija”, poručuje im Čomski, „jeste da se donošenje odluka oduzme građanstvu i prepusti institucijama”. To mogu biti prinčevi i princeze, svešteničke kaste, vojne hunte, partitokratije (ili stranačke diktature) ili moderne korporacije.
U Americi, kako je Čomski napisao „okupatorima Volstrita”, ne postoji višepartijski sistem, već frakcije jedine postojeće „biznis partije”.
Podrška Mura i Čomskog omogućila je kamperima na Volstritu, gdje se već desetak dana svake večeri priređuju različite manifestacije, da ih primjete i neki od američkih vodećih medija.
Njujork tajms razumije što su nezadovoljni, ali im ne prognozira revolucionarnu ulogu u promjeni društva. “Malo ih je, rascjepkani, sa efemernim ciljevima, bez vođstva”, piše najpoznatiji američki dnevnik.
Si-En-En je pustio Majkla Mura da govori, ali ga je voditelj pitao kako to da se ovaj reditelj, koji je novac stekao tako što je pravio dobre filmove koji se gledaju, sada buni protiv kapitalističkog sistema. Mur je ponavljao uvijek isto: četiri stotine ljudi (upravo je izašla „Forbsova” lista sa 400 najbogatijih Amerikanaca, od kojih je 50 Njujorčana) pojede uvijek devet od deset parčića pice. A samo jedno parče ostaje za 250 miliona ljudi.
Za razliku od „Njujork tajmsa”, Mur kamperima proriče istorijsku ulogu. „Neka vas ne brine što vas je malo, iza svakog od vas stoje milioni, svi veliki pokreti rađali su se isto ovako. Za sto godina svi će znati da ste vi bili ti pioniri.”
Pojedinci porede aktiviste na Volstritu sa početnim okupljanjima na trgu Tahrir u Kairu, ali tu ulogu su im osporili blogeri iz Egipta koji tvrde da kampovanje na Menhetnu više liči na Vudstok nego na „arapsko proljeće”.
Španski analitičari uvjereni su da je organizacija „Okupirajte Volstrit” samo ogranak onog što je 15. maja počelo u Madridu, i što se raširilo po cijeloj Španiji i po nekim gradovima Evrope. To su kolone „nezadovoljnih” koji su svoj kamp prvobitno podigli na madridskom trgu Vrata sunca.
Jedna nezaposlena novinarka, po imenu Marija Solana, bila je među prvima koja je došla na madridski trg, i tada je sa još nekoliko prijatelja otvorila profil na Tviteru, koji sada ima 70.000 sljedbenika. Slične demonstracije jednako sazvane dešavaju se po cijelom svijetu, u Izraelu, Indiji, Italiji.
Ovi ljudi, kako to analizira jedan harvardski profesor, vjeruju da politički život treba da bude decentralizovan, i da manje zavisi od tradicionalnih državnih ili korporacijskih modela.
Ali malo je onih koji predviđaju da će se današnja nezadovoljna mladež prikloniti lijevom ideološkom bloku, iako na prvi pogled izgleda kao da ka njemu streme. Oni jednostavno ne priznaju okoštale strukture nasljeđene iz hladnog rata ili industrijske ekonomije.
Okupatori Volstrita zadovoljni su podrškom i Mura i Čomskog, kao što je Mur koji je upravo napisao svoju autobiografiju srećan što je imao priliku da igra važnu ulogu na Volstritu. Ali teško da će novi modeli aktivizma pristati da se utope u stare podjele i da će se staviti na bilo koju stranu. Oni upravo čine sve da takve hijerarhije prestanu da blokiraju demokratiju. Politika