ANKARA, Ekonomski uzlet Turske posljednjih godina počinje da pokazuje znake “pregrijavanja”.
Uoči opštih junskih izbora, uzlazna linija kojom se posljednje decenije kreće turska ekonomija, otvara u Ankari put trećem mandatu popularnom premijeru Redžepu Tajipu Erdoganu. U opštoj euforiji i finansijskom “bumu”, analitičari, međutim, uočavaju signale koji bi mogli da vode pucanju ekonomskog “balona”. Glavnoosumnjičene su – agresivne banke.
Neiscrpne u kreiranju načina da se animiraju klijenti, koji uključuju, pored ostalog, i odobravanje pozajmica putem SMS poruka, ili automatske telefonske mašine, banke eksplozijom kreditiranja potrošača brinu one koji smatraju da se na taj način “hrani” deficit. Sjećajući se kriza iz 1994. i 2001. istanbulski ekonomski analitičari za “Njujork tajms” kažu da Turska “ponovo proizvodi i troši preko svojih mogućnosti”. Rast se u potpunosti finansira iz stranih kredita, koji postaju sve skuplji.
Političari, međutim, tvrde da je turska ekonomija, poučena lošim iskustvima, sada bolje opremljena mehanizmima koji neće da dovedu do kolapsa.
Prema istraživanju istanbulske investiocione banke “Standard unlu”, lične pozajmice su rasle od 2005. do 2008. za 61 procenat godišnje. Bankari tvrde da su nesigurne pozajmice rijetke, pravila čvrsta, i da je, riječju, bankarski sistem Turske bolji nego ikad. Ističu da je Turska 17. ekonomija svijeta, sa rastom sličnim kao u Kini – oko devet procenata.
Da brige, ipak, postoje, pokazuje mjera centralne banke. Ona je značajno povisila nivo beskamatnih depozita koje banke moraju da drže u centralnoj banci, da se smanji količina novca koju mogu da pozajmljuju.
Potrošači, međutim, ne pokazuju znake želje za smanjenje neumjerenog pozajmljivanja. Banke su povisile kamate na pozajmice, ali pristup je i dalje vrlo brz i lak, prenose agencije.
Turski ekonomski balon tako nastavlja da raste.
Trošadžije
Mlade generacije Turaka troše više od roditelja. Rado izlaze u restorane, prate modu, kupuju tehniku. Potrebno im je sve više novca, a do pozajmica se sve lakše dolazi.
Raste turski “balon”
