BANJALUKA, Visoke finansijske obaveze prema državi najveći su poslovni izazovi za više od polovine porodičnih firmi u RS, odnosno 56,7 odsto anketiranih, pokazala su istraživanja.
Kao drugi ključni poslovni problem vlasnici i direktori porodičnih firmi u RS naveli su potragu za kvalitetnim radnicima (13,5 odsto), dok je skoro svaki osmi (12 odsto) najviše istakao svakodnevne administrativne poteškoće.
Ostale poslovne prepreke su daleko blaže, pa se tako tek svaka trinaesta firma najviše žali na jaku domaću konkurenciju (7,7 odsto), svega 3,8 odsto njih na snažne inostrane konkurente, a 3,5 odsto na teškoće pri dobijanju kredita.
Porodične firme, inače, predstavljaju najdominantniji oblik poslovnih organizacija u razvijenim zemljama i igraju ključnu ulogu u ekonomskom rastu i zapošljavanju sa učešćem u bruto domaćem proizvodu (BDP) sa više od 60 odsto.
Istraživanje banjalučke agencije “Prime Communications” pokazalo je da je čak 90 odsto porodičnih firmi u RS osnovano od strane trenutnog vlasnika, dok je tek 7,7 odsto njih naslijeđeno, a tek nepuna dva procenta kupljeno. Skoro četiri petine porodičnih firmi u RS (74 odsto) vodi prva generacija osnivača, manje od jedne četvrtine (23,6 odsto) druga generacija, a tek jedan procenat je pod palicom treće generacije osnivača.
Stručnjaci kažu da upravo tranzicija prelaska porodičnih firmi u RS iz ruku postojećih vlasnika na njihovu djecu, a potom i unuke, predstavlja jedan od ključnih izazova u predstojećem periodu, na šta ukazuju i svjetska iskustva.
Leonard Peklar, savjetnik Svjetske banke za pitanja propisa korporativnog upravljanja, kaže da čak 95 odsto porodičnih firmi u svijetu ne opstane do treće generacije.
“Jasan razlog za to su porodični odnosi koji vremenom postaju sve kompleksniji. Neuspjeh je često posljedica nedostatka pripreme sljedeće generacije koja ne može da odgovori na izazove rasta poslovanja, ali i rasta same porodice”, kazao je Peklar.
Porodične firme, međutim, prema njegovim riječima, mogu značajno povećati šanse za opstanak ukoliko uspostave korporativnu strukturu na način da pravi ljudi budu postavljeni na odgovarajuća mjesta, ali i da pravovremeno edukuju i pripreme sljedeće generacije. Kao jedan od “mostova” njihovog opstanka i razvoja stručnjaci ukazuju na potrebu angažovanja spoljnih savjetnika i menadžera.
Među poznate porodične firme koje su uspješno prebrodile generacijsku tranziciju i u proteklim decenijama prerasle u globalne kompanije spadaju “Volkswagen”, “Samsung”, “Benetton”, FIAT, “Siemens”, “Henkel”, “Wal-Mart”, “Ford”, “ArcellorMittal” i “Heineken”. Nezavisne novine
Visoki nameti najveći problem porodičnim firmama u RS
