PODGORICA – Na kraju avgusta ukupna vrijednost odobrenih kredita iznosila je gotovo četiri milijarde evra, odnosno 3,97 milijardi evra. Najnoviji podaci koje je Pobjedi dostavila Centralna banka (CBCG) pokazuju da je za proteklih godinu dana ostvaren rast kredita od 323,4 miliona evra ili 8,87 odsto.
Direktorica Instituta za strateš ke studije i projekcije (ISSP) dr Jadranka Kaluđerović saopštilaje Pobjedi daje trend rasta zaduživanja donekle iznenađujući s obzirom na to da su uslovi za kreditiranje pogoršani i pooštreni tokom prošle i ove godine. Ona je navela da i u narednom periodu godine banke očekuju dalji rast tražnje privrede i stanovništa za kreditima.
“Od ukupnog iznosa bruto kredita i potraživanja, na fizička lica se odnosi 1,67 milijardi evra ili 42,19 odsto, dok se na pravna lica odnosi 2,29 milijardi evra ili 57,81 odsto. U poređenju sa istim periodom prethodne godine krediti odobreni pravnim licima bilježe rast od 199,1 milion evra ili 9,5 odsto, dok krediti odobreni fizičkim licima bilježe rast od 124,3 miliona evra ili 8,01 odsto”, kazali su iz CBCG i dodali da se može zaključiti da se na mjesečnom nivou stanje zaduženja fizičkih lica u prosjeku povećavalo za po 10,4 miliona evra.
Razlozi za povećanje zaduženosti
Kaluđerović smatra da, ukoliko se posmatra rast kamatnih stopa, ali i uslova kreditiranja koji su u posmatranom periodu pooštreni, ovi trendovi jesu donekle iznenađujući.
“Oni su, prije svega, rezultat povećanja tražnje za sredstvima. Prema istraživanju među bankama, koje sprovodi CBCG, na tražnju privrede uticale su povećane finansijske potrebe preduzeća za ulaganje u obrtna sredstva, kapitalne investicije i restrukturiranje dugova. Kod sektora stanovništva, banke smatraju daje rast tražnje bio vođen najviše rastom zarada i zaposlenosti, ali i finansijskim potrebama stanovništva za refinansiranje, nabavku trajnih potrošnih dobara (automobila, namještaja i sl.) i kupovinu nepokretnosti”, rekla je Kaluđerović.
Ona je dodala da u narednom periodu ove godine banke očekuju dalji rast tražnje privrede i stanovništa za kreditima koja će biti dominantno vođena istim faktorima kao u prethodnom periodu.
“Zaduživanje, samo po sebi, ne mora da bude loše. Na primjer povećanje zaduživanja preduzeća može da znači da ona povećavaju svoju aktivnost i investicije. Takođe, povećanje zaduženosti domaćinstava može da znači očekivanje rasta prihoda i veći potrošački optimizam. Ono što je ključno kod analize zaduženosti jeste mogućnost servisiranja dugovanja. Znači, dok god su građani i privreda u mogućnosti da vraćaju kredite onda nema razloga za brigu”, smatra Kaluđerović.
Prema njenim riječima da bi se detaljnije analizirali uticaj zaduženosti na domaćinstva bili bi potrebni i podaci o odnosu duga i dohotka domaćinstva, jer bi to dalo mogućnosti uvida u servisiranje njihovih preuzetih obaveza.
“Bilo bi nam potrebno da znamo koliki procenat svog dohotka troše na osnovne životne potrebe i na otplatu duga. Slične analize koje su rađene u zemljama u okruženju na primjer govore nam da bi usljed povećanja cijena došlo do povećanja udjela ranjivih domaćinstava. Dodatno, ova istraživanja nam pokazuju da domaćinstva sa najnižim nivoom dohotka nijesu najviše ugrožena jer ona nijesu značajno kreditno zadužena, već najveću opasnost po finansijsku stabilnost usljed povećanja troškova života cine domaćinstva iz više srednje dohodovne skupine”, kazala je Kaluđerović.
Ona je navela da povećanje zaduživanja treba pratiti zbog finansijske, odnosno makroekonomske stabilnosti.
“Jedan od indikatora ranog upozorenja koji se prati u tom kontekstu je odnos ukupnih kredita ili pak kredita stanovništvu i BDP-a, odnosno odstupanja ovog odnosa od dugoročne linije trenda. Ukoliko je ovaj jaz pozitivan to znači da je kreditna ekspanzija značajna i da može ugroziti finansijsku stabilnost”, pojasnila je Kaluđerović. bankar.me