Plate sudija i tužilaca evropske, rad balkanski

BEČ, Natprosječne plate sudija i tužilaca, kašnjenja u rješavanju predmeta, nedostatak mehanizama za zaštitu žrtava i povećanje broja pravosudnih institucija samo su neke od boljki pravosuđa BiH koje je otkrila Evropska komisija za efikasnost pravosuđa analizirajući stanje u pravosuđu BiH.

Ovaj izvještaj objavljuje se svake dvije godine i predstavlja rezultat analize efikasnosti i kvaliteta pravosudnih sistema zemalja članica Savjeta Evrope, a predstavljen je juče na konferenciji ministara pravde u Beču.
Evropska komisija za efikasnost pravosuđa je upoređujući primanja nosilaca pravosudnih funkcija u BiH i drugim zemljama Evrope došla do podatka da godišnja bruto plata sudije najvišeg suda i glavnog tužioca u BiH iznosi 38.108 evra.
– To je u visini 5,1 prosječne bruto plate u BiH. Prosjek bruto zarade sudija i tužilaca u zemljama članicama Savjeta Evrope je 4,5 bruto prosječnih plata – navedeno je u izvještaju.
Kada se uporedi budžet namijenjen službi državnog tužilaštva, evropski prosjek je stabilan od 2008. godine, dok se u budžetima BiH, Bugarske, Crne Gore, Rumunije, Ukrajine, Litvanije, Azerbejdžana i Moldavije izdvajanja za tužilaštva mijenjaju.
Navodi se da su kao posljedice finansijske i ekonomske krize budžeti za pravosuđe u Hrvatskoj, BiH, Mađarskoj, Srbiji, Estoniji, Litvaniji, Letoniji smanjeni, ali uz opšta smanjenja javne potrošnje.
– Međutim, kriza je donijela i indirektne posljedice na budžete, odnosno parnični postupci u socijalnom, radničkom i komercijalnom sektoru posljedica su pogoršane ekonomske situacije, odnosno bankrota, pa porast tih sudskih postupaka znači i povećanje troškova pravosuđa – istaknuto je u izvještaju.
Navodi se da većina država nije mijenjala svoju sudsku organizaciju između 2006. i 2010. godine, te da su Hrvatska, Finska, Gruzija, Srbija, Irska, Švedska, Francuska, Belgija, Danska i Holandija smanjile broj sudova iz finansijskih razloga, tražeći veću efikasnost u ekonomiji.
– Naprotiv, Jermenija, Letonija, Španija, Grčka i BiH su povećale broja sudova – navedeno je.
U izvještaju se dodaje da je odnos broja sudija po stanovniku u pravosudnim sistemima istočne Evrope veći nego u zemljama zapadne Evrope.
– Većina evropskih država ima stabilan broj sudskog osoblja, ali Azerbejdžan, BiH, Jermenija i Makedonija, koje su u tranziciji, nastavljaju reforme povećanjem ljudskih resursa na sudijskim funkcijama – stoji u izvještaju.
Evropska komisija za efikasnost pravosuđa navodi i da kašnjenja u rješavanju predmeta nema u Italiji, Portugalu i Hrvatskoj, dok u Srbiji, Letoniji, Slovačkoj, Sloveniji, Kipru, Monaku i BiH broj neriješenih predmeta raste u odnosu na vrijeme kojim se raspolaže za njihovo rješavanje.
Dodaje se i da BiH, zajedno da Litvanijom i Moldavijom, nema nikakve mehanizme za zaštitu žrtava u toku sudskog postupka, a naročito za djecu, žrtve silovanja i maloljetne prestupnike. Kada se radi o tužiocima u BiH ne postoji mogućnost za žrtve zločina da ospore odluku državnih tužilaca, na šta stanovnici 34 evropske zemlje imaju pravo.
– Glas žrtava u BiH čuje se jedino kad podnesu tužbu protiv tužioca – istaknuto je u izvještaju.

Predsjednik Upravnog odbora Udruženja sudija Republike Srpske Milenko Milekić smatra da je, posmatrajući zemlje regiona, pravosuđe u BiH, s aspekta donošenja zakona i regulisanja procedura, pozitivno.
– Međutim, BiH je u tranziciji i ima socijalne i druge probleme koji se reflektuju na pravosuđe – rekao je Milekić.
On je dodao da će uvesti praksu da Udruženje sudija ubuduće bolje analizira izvještaje o stanju u pravosuđu, da bi se lakše došlo do zaključaka šta je potrebno uraditi da bi se stanje poboljšalo.

Vladavina prava
U izvještaju se navodi da BiH, Crna Gora i Makedonija koriste različite vidove pomoći EU u svrhu poboljšanja vladavine prava.
Dodaje se i da za razliku od ovih zemalja bogatije zapadnoevropske države kao što su Danska, Finska, Norveška, Irska, Island, Holandija, Švajcarska, Švedska, Engleska i Vels za sudstvo odvajaju manji dio bruto društvenog proizvoda po glavi stanovnika. Glas Srpske