BRISEL, Evropskim javnim finansijama potrebna je hitna konsolidacija zbog ekonomske krize koja je pogodila čitav svijet, ali evropske zemlje moraće uskoro da pronađu rješenje za mnogo veći problem koji se nadvio nad njih – starenje stanovništva.
Iako će budžeti evropskih zemalja biti ugroženi zbog sve većeg broja penzionera, tek od 2015. godine, s obzirom na postojanje deficita u budžetima usljed ekonomske krize, ostaje im malo vremena da se pripreme za novi udarac, upozoravaju analitičari. Grčka, Irska i Španija već osjećaju posljedice sve starije populacije i teško da će moći da podmiruju sve veća izdvajanja za penzije i brigu o starima.
“Održivost finansija je veoma važna i jedan od najvažnijih faktora puštanja obveznica u promet. Zemlje poput Grčke, Irske i Španije su među prvima gdje će starenje postati teret javnim finansijama”, istakao je ekonomista iz holandske ING banke Martin van Vlit.
Prema prognozama Evropske komisije, Grčka će ove godine imati budžetski deficit u iznosu od 12,7 procenata bruto društvenog proizvoda (BDP), a iza nje su Irska i Španija s upola manjim budžetskim deficitom. Da stvari budu još gore, Grčku očekuje ove godine i deficit platnog bilansa u iznosu od 8,8 procenata BDP, po čemu je na trećem mjestu u evrozoni poslije Portugala i Kipra. Prema Vlitovim riječima, nije samo Vlada Grčke u dugovima, već i privatni sektor, zbog čega Vlada ne može da ga oporezuje kako bi pokrila dugovanja. Grčki ministar finansija Jorgos Papakonstantinou najavio je novo budžetsko kresanje i reformu penzijskog sistema sredinom godine, što eksperti vide kao jedini put ka ozdravljenju javnih finansija.
“Sve veći broj vlada će morati da počne da razmatra stanje u svojim penzionim sistemima”, izjavila je ekonomistkinja iz američkog Citigroupa Đada Đani.
Zbog smanjenja broja radnih mjesta i sve većeg broja penzionera sve više država će doći u poziciju da umjesto da četvoro radnika “izdržava” jednog penzionera taj broj bude prepolovljen, pa će na jednog penzionera ići samo dva radnika.
“Najveći pad broja zaposlenih u odnosu na broj penzionera očekuje se između 2015. i 2035, kada generacija iz perioda bebi buma treba da se penzioniše”, navodi Evropska komisija.
Komisija predviđa da će potrošnja za stare porasti sa 2,7 odsto na 25,8 procenata BDP-a do 2035, odnosno na 27,8 procenata do 2060. godine.
“Projektovani uticaj starenja populacije na javne finansije prevazići će efekte koje je imala trenutna svjetska ekonomska kriza više puta”, istakla je Evropska komisija.
Uprkos tome što su najavile da će smanjiti budžetski deficit u predstojećim godinama, članice EU će, vjeruju analitičari, najvjerovatnije dočekati 2015. godinu sa deficitom od pet do osam procenata BDP-a, što će biti dodatak na lošu situaciju koja će proizaći s većom potrošnjom na starije građane.
Penzije problem budućnosti
