BEOGRAD, Nije tačno da bi restitucija u kojoj preovlađuje naturalni model dovela Srbiju do bankrota jer imovina koju potražuju bivši vlasnici daje neki prihod, ali se on najvećim dijelom ne sliva u budžet. Pri tom, veliki dio te imovine iako se u katastru vodi kao državna, ne nalazi se i u Jedinstvenoj bazi nepokretnosti, pa prijeti opasnost da se ona „izgubi“.
Neshvatljivo je i zbog čega popis ukupne državne imovine još nije urađen, iako je to bila obaveza utvrđena Zakonom o sredstvima u svojini republike, a jedno od otvorenih pitanja je i zašto se bar simbolično, prekršajno, ne pokreće postupak protiv onih koji nisu izvršili obavezu i prijavili šta od državne imovine koriste besplatno tolike decenije. To su morali da učine još 1997. ali niko nije insistirao pa je nedostatak sankcija za taj propust predstavljao svojevrstan opšti poziv na kršenje zakona – kaže za Danas Mile Antić, koordinator Mreže za restituciju i dodaje da najveći dio naplaćene rente za dio lokala ili zemljišta koje lokalne samouprave izdaju u zakup, završava u privatnim džepovima, što je jedan od razloga zbog koga elite bliske vlasti ne žele da se odreknu tog kolača.
On navodi primjer da je beogradska opština Stari Grad, rentirajući oko 136.477 kvadrata poslovnog prostora koji najvećim dijelom podliježe restituciji, u 2004. godini uzela 462 miliona dinara ili prosječno 280 dinara za kvadrat, iako bar 70 odsto izdatih površina čine lokali u ekstra zoni. Do skoro je javna tajna bila da se oni izdaju po znatno višim cijenama, koje, u Knez Mihailovoj na primjer, premašuju 150 ili 200 evra za kvadrat. Gdje je odlazila razlika između cijene koja je prijavljena u ugovoru i stvarnog iznosa, nije teško pretpostaviti. Ako je za utjehu, bar kada je u pitanju ova opština, prije dvije godine promjenjen je pristup pa se sada lokali izdaju isključivo na licitaciji. Veće 2009. godine to pokazalo rezultat jer je od istog prostora naplaćeno 788 miliona dinara, a prema riječima direktorke Javnog preduzeća Poslovni prostor na Starom Gradu, Jelene Marković Karamata, cijene za neke lokacije na licitacijama su dostizale iznos i do 24.000 dinara po kvadratu. Tek bi finansijski izvještaj za prošlu godinu trebalo da pokaže efekte promjenjenog pristupa. Ipak, odnos prema državnoj svojini kao prema Alajbegovoj slami gotovo da je pravilo, pa u Mreži za restituciju tvrde da bi daleko veći prihod u budžet bio ostvaren od naplate poreza na imovinu, kada bi ona bila vraćena starim vlasnicima.
– Ima lokalnih samouprava u kojima ni dinar od izdatih lokala ili državnog zemljišta nije evidentiran kroz javne finansije. To mi je potvrdio i jedan predsjednik opštine u centralnoj Srbiji, ali ni te činjenice nisu dovoljne da se vlast zamisli koliko je racionalno odlaganje restitucije. Umjesto toga, plasiraju se teze o enormnoj vrijednosti koju potražuju bivši vlasnici, a činjenice govore drugačije. Na primjer, najbrojniji su zahtjevi za povraćaj gradskog građevinskog zemljišta, a na teritoriji Beograda, gdje su najveće površine, površine koje podležu restituciji čine svega četiri odsto gradskog građevinskog zemljišta. I zidani objekti, ma kako da su na atraktivnim lokacijama, simbolično su zastupljeni u zahtjevima za povraćaj, a većsmo objasnili ko sada ima najveće koristi zadržavajući ih u državnom vlasništvu – kaže Antić.
Udio poljoprivrednog zemljišta je najveći jer oko 300.000 hektara koje bi trebalo vratiti čini 40 odsto u ukupno uknjiženim državnim površinama. Ali, popis državnog zemljišta nije konačan i računa se da je bar još 250.000 hektara „skriveno“ u raznim zadrugama i kombinatima. Trebalo bi podsjetiti i da je veliki broj društvenih preduzeća koristilo to zemljište, ona su u međuvremenu prodata, a pravo eksploatacije, najčešće bez dinara nadoknade, nezakonito preuzeli su novi vlasnici.
Problemi
– Do podataka o načinu na koji se koristi državna imovina vrlo je teško doći. Zato smo pokušali da od Jat ervejza, javnog preduzeća koje podliježe odredbama Zakona o dostupnosti informacijama, saznamo koliko plaćaju zakup lokala u kome se nalazi njihova poslovnica u centru Beograda. Zahtjev smo uputili početkom septembra prošle godine, odgovor nije stigao, pa smo se u decembru žalili Povjereniku za informacije, a on je rješenjem naložio Jatu da dostavi tražene podatke. Postupajući po nalogu povjerenika, Jat nas je obavijestio da je 8. decembra vlada sugerisala promjenu direktora, što je i učinjeno pa je uz neke teškoće usljedila primopredaja, a potom su i neki drugi rukovodioci podnosili ostavke ili smjenjivani, pa su opet sljedovale primopredaje, a u toku je i neka selidba. Na kraju, u dopisu Jata zaključuje se da će nam „tražene podatke dostaviti kada se steknu uslovi“- navodi Antić.
Za informaciju 7.000 evra?
– Mreža je i od lokalnih samouprava tražila podatke o popisu imovine na koji su bili obavezni. Ali, zaključili smo da opštine nerado odgovaraju na ta pitanja, iako smo se pozivali na Zakon o dostupnosti informacijama. Presedan je bilo pismo iz Pirota, u kome nas obavještavaju da će poslati informaciju ako u roku od 15 dana uplatimo 7.000 evra na njihov račun – kaže Antić. Danas
Novac od zakupa ide u privatne džepove
2 komentara
Molimo Vas da pročitate sledeća pravila prije komentarisanja:
Komentari koji sadrže uvrede, nepristojan govor, prijetnje, rasističke ili šovinističke poruke neće biti objavljeni. Nije dozvoljeno lažno predstavljanje, ostavljanje lažnih podataka u poljima za slanje komentara. Molimo Vas da se u pisanju komentara pridržavate pravopisnih pravila. Komentare pisane isključivo velikim slovima nećemo objavljivati. Zadržavamo pravo izbora i skraćivanja komentara koji će biti objavljeni. Mišljenja sadržana u komentarima ne predstavljaju stavove poslovnog portala CAPITAL.ba. Komentare koji se odnose na uređivačku politiku možete poslati na adresu [email protected]
Originalni vlasnici samo traže da im se vrati oteta imovina koja postoji u neizmenjenom stanju, u državnom je vlasništvu, nije prodata, njenim povraćajem se nebi ugrozila ničija stečena prava, nebi bile stvorene nove nepravde i nebi bila ugrožena finansijska stabilnost zemlje.
Gospoda iz Vlasti, Dulić, Ilić i Đelić koji tvrde da je naturalna restitucija nemoguća i zagovaraju neki model simboličnog obeštećenja, dobro znaju, da bi u slučaju da, gde god je moguće da se izvrši naturalna restitucija koja državu ne košta ništa, više novca ostalo u takozvanom fondu za restituciju za one slučajeve gde naturalna restitucija nije moguća i gde je obeštećenje jedini mogući vid restitucije.
Drugim rečima jedino je naturalna restitucija moguća!
Takođe oni moraju da znaju, da kada je reč o otetoj imovini koja je u vlasništvu države, koja još uvek postoji u neizmenjenom stanju, koja još uvek nije prodata i koja može da se vrati bez ikakvih državnih troškova i ugrožavanja finansijske stabilnosti zemlje, i čijim povraćajem nebi bila ugrožena ničija prava niti bi bila učinjena neka nova nepravda, da se tu uglavnom radi o malim lokalima u porodičnim kućama.
Verujem da znaju i to da su posle demokratskih promena, u mnogim gradovima (Aranđelovac, Blace, Rača Kragujevačka, Žagubica,…..) ti mali lokali dati originalnim vlasnicima ili njihovim naslednicima na korišćenje bez nadoknade do donošenja zakona o restituciji.
U mnogim drugim gradovima, na osnovu javnih oglasa datih od strane lokalne uprave kojim se ti lokali nude u zakup, naslednici originalnih vlasnika su uzeli u zakup lokale koji su oteti njihovim očevima ili dedovima i sada plaćaju zakupninu za korišćenje imovine koju bi prema zakonima demokratskog sveta mogli da smatraju svojom.
Drugim rečima oni su „svoji na svome“, ali uz plaćanje zakupnine za korišćenje svoje imovine!
Gospoda iz vlasti, moraju priznati da ovako nešto u demokratskoj Evropi ne postoji.
U slučaju da umesto naturalne restitucije i u ovim slučajevima vlast primeni model obeštećenja onda bi ovi građani dobili neko obeštećenje za otetu imovinu, a istovremeno bi plaćali zakupninu za korišćenje te iste imovine, ili bi možda novcem od obeštećenja mogli da kupe svoju imovinu od države!
Da bi se izbegla ova, najblaže rečeno, nelogičnost, potrebno je da najavljenim zakonom o restituciji, kao što je gospođa Dragutinović prvobitno (2009. godine) najavila, prava originalnih vlasnika na denacionalizaciju budu realizovana naturalnom restitucijom, a samo tamo gde to nije moguće to uraditi kroz obeštećenje.
Na taj način nebi bila ugrožena, već povećana finansijska stabilnost zemlje, jer bi vlasnici koji sada plaćaju zakupninu za korišćenje svoje imovine, ubuduće plaćali porez na vraćenu imovinu!
Takođe bi pre donošenja zakona o restituciji, trebalo da se u skladu sa demokratski prihvaćenim principom konsultativne prakse sa svim akterima, obave i konsultacije sa zainteresovanim građanima. Na tim konsultacijama bi se videlo da njihovi zahtevi nisu uopšte maksimalistički već moralni, emotivni i realni.
Obzirom da se nacionalizacija po definiciji vrši radi ostvarenja predhodno utvrđenih nacionalnih interesa, a da prodaja i rentiranje otete imovine ni po jednom standardu ne može da se svrsta u nacionalni interes, to nema pravnih razloga da se ne izvrši denacionalizacija. Drugim rečima: oteto se nesme prodavati ili rentirati, oteto se mora vratiti!
Međutim, prema izjavama glasnogovornika vlasti, izgleda da je umesto restitucije na vidiku nova vrsta prinudnog otkupa, jer kako drugačije nazvati nameru ‚‚demokratske‚‚ vlasti da umesto povraćaja otete imovine originalnim vlasnicima želi da da simboličnu nadoknadu mimo njihove saglasnosti!
Šta bajne demokrate Dulić, Ilić i Đelić tamburaju i pričaju. Treba ih provjeriti šta oni koriste od tuđe imovine i koga oni štite u Srbiji. Državu od naroda. Malo su se prešli. Ko želi da zaštiti državu od naroda nije dugo ostao na tronu /Tito je izuzetak/. Đelić je došao iz Francuske kod tetke u Beograd a ni gaća nije imao, pa je u hlačana spavao na kauču. A danas je među bogatijim “demokratama” u Srbiji.