BANJALUKA, U BiH egzistira oko 1.300 nevladinih organizacija, koje su prema procjenama u prošloj godini potrošile 125 miliona maraka bez vidljivog rezultata.
NVO nemaju razvijenu infrastrukturu, pa ih često vode jedan ili dva čovjeka, među kojima ima i onih sa sumnjivom biografijom.
Predsjednik Nezavisnog biroa za humanitarna pitanja (IBHI) iz Sarajeva Žarko Papić kaže da bi trebalo formirati mehanizme koji bi fokusirali sredstva donatora za finansiranje NVO koja se često daju za “konferencijsko civilno društvo”.
– Prema podacima IBHI-ja u BiH je registrovano 9.095 fondacija, udruženja, foruma i drugih nevladinih organizacija. Ima NVO koje sa civilnim društvom nemaju previše veze nego su direktno vezane za neku političku opciju ili ostvaruju zahtjeve donatora. Vrlo često to je i radikalna politička opcija – kaže Papić.
Dodaje da se dešava i da je pod izgovorom razvoja civilnog društva kao preduslova demokratizacije političkih, ekonomskih i društvenih odnosa, u NVO prikrivena borba za lične, a ne za interese građana koje bi trebalo da zastupaju.
– Strani donatori vode striktnu reviziju poslovanja NVO. Kad je riječ o domaćim grantovima, 40 odsto novca daje se bez tendera – kaže Papić.
Služba revizije ne kontroliše finansijsko poslovanje nevladinih organizacija.
– Sav revizorski posao na tom polju završava se na tome da se samo na zahtjev neke institucije provjeri namjensko korišćenje granta nekoj NVO – kaže glavni revizor javnog sektora RS Boško Čeko.
Procvatu nakaradnog nevladinog sektora doprinijela je i pojednostavljena zakonska procedura, po kojoj tri čovjeka mogu da osnuju nevladinu organizaciju. Neki od njih donacije pravdaju uglavnom medijskim istupima. Najbolje organizovana NVO na prostoru eks Jugoslavije bio je “Otpor”, koji je imao svoju podružnicu u svakom gradu u Srbiji.
U Ministarstvu za upravu i lokalnu samoupravu, gdje se nalazi registar fondacija i udruženja, kažu da je Zakon o udruženjima i fondacijama RS usaglašen sa onim na nivou BiH i da će sa tog nivoa kretati i eventualne izmjene zakona.
– Pri Ministarstvu uprave i lokalne samouprave upisana su 3.424 udruženja građana i 36 fondacija, a njihovu registraciju sprovodi sud. Registrovano je i 56 predstavništava međunarodnih organizacija, od kojih je 46 aktivno, kaže portparol Ministarstva Sanda Kovačević.
Direktor Centra za humanu politiku iz Doboja Momir Dejanović kaže da je veliko pitanje koliko su NVO zaista nezavisne.
– To je teško prepoznati. Kao i u drugim oblastima, i tu ima svašta, nisu svi sveci. Postoji i mogućnost zloupotrebe NVO, zbog čega je potrebno izmijeniti regulativu, smatra Dejanović prognozirajući da predstoji smanjivanje broja NVO.
Koliko je “para dobra a posao lak” u NVO najbolje svjedoče i primjeri česte “preorijentacije zanimanja zainteresovanih”. Tako su danas predsjednici NVO bivši oficiri, diverzanti, “revolucionari”, trgovci, intelektualci. U Banjoj Luci je čak i jedan makro osnovao NVO. Nerijetko iza NVO stoje interesi tajkuna.Glas Srpske
Nevladine organizacije potrošile oko 125 miliona KM
