VAŠINGTON, Ukoliko bi Kongres u Vašingtonu dao “zeleno svgetlo” planu američke administracije za kupovinu nelikvidne aktive u vrijednosti 700 milijardi dolara, biće to najveća finansijska pomoć još od Velike privredne krize koja je 1930-tih, ukazuju analitičari.
Kongres Sjedinjenih Američkih Država je počeo da se bavi planom administracija predsjednika Džordža Buša za sveobuhvatnu intervenciju na američkom tržištu radi stabilizacije finansijskog sistema i izlazak iz krize koja traje više od godinu dana zbog problema sa nekretninama.
Spasavanje domaćeg finansijskog tržišta koštalo je SAD do sada već bilion dolara, a u subotu uveče je predsjednik Buš zatražio od Kongresa da odobri još 700 milijardi dolara za eliminisanje nelikvidnih aktiva iz bilansa finansijskih institucija i tako spriječi preteći pad finansijskog sistema zemlje.
Radi se o sveobuhvatnom planu otpisa nenaplativih potraživanja banaka, zbog investicija u rizične hipotekarne kredite koji su i doveli do aktuelne globalne finansijske krize.
Predstavnici Kongresa su izrazili spremnost da se o tom programu brzo diskutuje, a potom i bude usvojen.
Prema planu čiji su detalji počeli da prodiru u javnost, ministarstvo finansija bi u naredne dvije godine moglo od američkih banaka i drugih finansijskih institucija da otkupljuje nelikvidne hipoteke.
Apsolutnu moć nad programom, ukoliko dođe do njegove realizacije, imao bi američki ministar finansija, čije odluke neće moći da promijeni niti jedan sud, objavio je Rojters.
Sekretar za finansije bi, posle konsultacija sa šefom Centralne banke SAD, čak mogao, u interesu stabilizacije tržišta, da dozvoli otkup aktive i pod drugim uslovima od ustanovljenih ovim planom, na primjer i od neameričkih institucija.
Time bi se limit vlade na javni dug povećao sa sadašnjih 10,615 biliona na 11,315 biliona dolara, upozoravaju analitičari.
Povodom ovog plana predsjednica Predstavničkog doma Kongresa, Demokrata Nensi Pelozi je izjavila da će njene stranačke kolege sarađivati s republikancima u što bržem rješavanju aktuelnih finansijskih problema u zemlji.
Predstavnici Demokratske stranke su, međutim, izrazili određene rezerve i traže da se u program uvrsti i podrška vlasnicima kuća koji imaju problema sa isplatama hipoteka, pa im prijeti opasnost da ostanu bez svojih domova, a ne samo bankarima na Volstritu.
I predsjedavajući bankarskog komiteta demokratski senator Kris Dod rekao je da Bušov predlog zahtijeva ozbiljnu analizu, jer će njegove posljedice biti prisutne u decenijama koje dolaze,
Vođa većine u Senatu, takođe demokrata Hari Reid, ocijenio da je za krizu odgovorna liberalna ekonomska politika Bušove administracije, objavio je “Glas Amerike” (VAO).
Sam predsjednik Buš stao je u odbranu plana svoje administracije istakavši da je to “veliki plan da se riješi veliki problem”, i da se radije ne bi miješao u rad slobodnog tržišta, ali da se odlučio na ovaj korak kad je shvatio koliko je stanje loše.
Buš je istakao i da bi predloženi plan koštao američke porodice manje nego dalji stres na domaćem finansijskom tržištu.
Ekonomisti, međutim, upozoravaju da je rizična aktiva iz američke hipotekarne krize “razmještena” po cijelom zapadnom svijetu i da će predloženi američki plan riješiti samo domaći dio tog sada već globalnog problema.
Zbog toga predstavnici Bušove administracije, prema pisanju “Vašington posta”, sada ubjeđuju saveznike u Velikoj Britaniji, Japanu, Njemačkoj i drugim zemljama, da usvoje slične programe spasa i za svoje firme.
Prema nekim procjenama, oko polovine gubitaških aktiva od hipotekarne krize nalazi se upravo na računima evropskih finansijskih institucija.
Američki plan spasavanja finansijskog sektora nastao je tokom protekle dramatične sedmice kada su tržišta doživjela novu seriju dubokih potresa, započetog bankrotom investicione banke “Liman Braders”, prodajom “Meril Linča” najvećoj američkoj banci “Benk of Amerika” i državnom zaštitom najveće svjetske osiguravajuće kuće AIG od propadanja.
Sve to je, ukazuju analitičari, prouzrokovalo bojazni od domino efekta koji bi doveo do propasti celog finansijskog sektora, ključnog za funkcionisanje najmoćnije privrede na svijetu.
Najveći plan finansijske pomoći od privredne krize 1930-ih
