BANJALUKA, Ukupan gubitak javnih preduzeća u RS prošle godine iznosio je gotovo 72 miliona KM, ali su javna preduzeća i pored toga generalno uspjela poslovati s plusom od oko pet miliona maraka, jer su ostvarila ukupan dobitak od oko 77 miliona KM, pokazuju podaci Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF) RS.
Među najvećim gubitašima, od 125 javnih preduzeća, koliko je dostavilo finansijski izvještaj APIF-u za prošlu godinu, nalaze se “Željeznice RS”, “Putevi RS”, zatim “Pošte Srpske”, te Olimpijski centar “Jahorina” i prijedorska “Toplana”.
Sa druge strane, treba reći da su među najvećim dobitnicima “Elektroprivreda RS” i tri njena zavisna preduzeća, i to “Hidroelektrane na Drini”, “Hidroelektrane na Trebišnjici”, te Rudnik i Termoelektrana Gacko. Pored njih, među top pet dobitnika našlo se i preduzeće “Šume RS”.
Pored toga, zvanični podaci pokazuju da je, od 125 predatih završnih računa za prošlu godinu, 66 javnih preduzeća poslovalo sa dobitkom, a njih 59 sa gubitkom.
Treba napomenuti i to da je u prošloj godini, u odnosu na 2012. došlo i do smanjenja broja radnika u javnim preduzećima u RS.
Iz APIF-a su precizirali da u RS ima 149 javnih preduzeća, od kojih je 125 predalo finansijski izvješaj za prošlu godinu i da je po tome ukupan dobitak javnih preduzeća u RS prošle godine iznosio 76.679.979 KM, dok je gubitak 71.780.362 maraka.
“Ukupan dobitak javnih preduzeća u RS za 2012. godinu bio je 26.970.606 KM, dok je gubitak u toj godini bio 70.722.287 maraka”, naveli su iz APIF-a.
Dragan Savanović, direktor “Željeznica RS”, rekao je da je i u šestomjesečnom obračunu za 2014. godinu gubitak još veći, te da nema izgleda da će doći do poboljšanja stanja, imajući u vidu štetu koja je nastala od poplava, a koja se mora sanirati, što će se kao trošak pokazati na kraju godine.
“Stanje može biti samo lošije, naročito što se stalno povećavaju finansijski rashodi, koji podrazumijevaju kamate, zatezne kamate na dugovanja. Nije moguće popraviti stanje ako se ne promijeni ukupan ambijent u kome ‘Željeznice’ žive i rade”, rekao je Savanović.
Prema njegovim riječima, ovo preduzeće je u majskim i avgustovskim poplavama pretrpjelo ogromnu štetu. On je rekao da je saobraćaj uspostavljen, ali da su izvršene samo najminimalnije popravke.
Vujo Vukmirica, profesor Ekonomskog fakulteta u Banjaluci, istakao je da je jedna sveopšta pojava da su javna preduzeća u gubicima, a da su razlozi za to mnogostruki.
“Mislim da je najveći dio tih problema sistemske prirode i stvar menadžmenta”, smatra Vukmirica i dodaje da mnoga javna preduzeća posluju pozitivno.
Prema njegovom mišljenju, ne treba sva javna preduzeća posmatrati kroz istu prizmu, već treba izvršiti odgovarajuću selekciju.
“Neka javna preduzeća su stvarno sistemski dovedena u loš položaj, a druga koja posluju pozitivno možda su u monopolskom položaju, tako da možda treba izvršiti odgovarajuću selekciju i ne stavljati ih u isti koš”, istakao je Vukmirica.
On smatra da problem pojedinih javnih preduzeća nije u višku radnika, već u nedostatku atraktivnih i savremenih programa.
“Dakle, treba tražiti nove programe, proizvode, djelatnosti, nova polja rada, pa kroz njih zapošljavati postojeću i novu radnu snagu”, istakao je Vukmirica dodajući da smanjeni broj radnika takođe može praviti gubitke, ukoliko sama firma nije vodila računa o tehničkoj i kadrovskoj modernizaciji.
Top 5 gubitaša
1. “Željeznice RS”
2. “Putevi RS”
3. “Pošte Srpske”
4. Olimpijski centar “Jahorina”
5. “Toplana” Prijedor
Top 5 dobitnika
1. “Elektroprivreda RS”
2. “Hidroelektrane na Drini”
3. “Hidroelektrane na Trebišnjici”
4. “Šume RS”
5. Rudnik i Termoelektrana Gacko
Nezavisne novine