LONDON, Prvi put za skoro deceniju i po, banke koje trguju valutama smatraju da se povjerenje u određivanje kurseva valuta na tržištu – smanjuje. Kriza koja će možda navesti centralne banke iz Grupe sedam (G7) industrijski najrazvijenijih zemalja svijeta da koordinirano intervenišu posljedica je opadanja ekonomske aktivnosti u SAD, najslabijih pozicija dolara od 1971. godine i najvećih valutnih pomeranja u ovoj deceniji, prenjela je agencija Blumberg.
“Rizici koordinirane intervencije će se sigurno povećavati u drugom kvartalu kako dolar bude dalje slabio,” smatraju u londonskoj filijali “Kaliona”, brokerskog ogranka “Kredi Agrikola”, druge po veličini francuske banke.
Čak i uz najnoviji oporavak dolara prema evru, stručnjaci “Dojče banke” u Frankfurtu, koja po trgovini valutama prednjači u svijetu, procjenjuju da će dolar, zbog američke recesije, po svoj prilici opasti na 1,60 za evro, sa sadašnjih oko 1,54.
U “Rojal benk ov Skotland”, koja je po trgovini valutama četvrta u svijetu, ocenjuju da se rizik intervencije povećava i da će “postati oštar” ukoliko dolar depresira ispod 1,60 za evro.
“Jačina nedavnog skoka evra prema dolaru došla je kao iznenađenje za mnoge, a takva brza pomeranja svakako uvećavaju spektar koordinirane intervencije centralnih banaka,” izjavio je direktor valutne strategije “BNP Pariba” u Londonu Hans-Ginter Redeker.
“Kako se nestabilnost povećava, tako raste verovatnoća takvih intervencija,” rekao je Redeker, koji je u 2007. u okviru Blumbergovog istraživanja bio najtačniji prognozer.
Indeks vrijednosti dolara prema korpi najvažnijih trgovinskih partnera, koji utvrđuju američke Federalne rezerve (Fed), pao je 18. marta na 69,2631 poen, najniži nivo za 37 godina. Prema Redekeru, postoje paralele između onoga što se događa danas i situacije u 1995. godini, kada su centralne banke posljednji put istupile da bi zaustavile pad “zelene valute” i kupovinom i prodajom valuta uticale na devizne kurseve.
G-7, koja obuhvata SAD, Veliku Britaniju, Kanadu, Japan, Njemačku, Francusku i Italiju, sastaje se sredinom aprila u Vašingtonu, a na sastanku u februaru je ocjenila da “pretjerana kolebanja i nasilna kretanja deviznih kurseva nisu nepoželjna”.
Ministri finansija i centralne banke protive se pojačanoj nestabilnosti jer ona komplikuje procjenjivanje ekonomije, narušava monetarnu politiku i ostavlja malo vremena kompanijama da se prilagode smanjivanjem troškova.
Izvršni direktor njemačkog “Simensa” Peter Lešer je početkom marta izjavio da sadašnji nivo evra “nije lak” za njegovu kompaniju, a istovremeno je “Folksvagen”, najveći proizvođač automobila u Evropi, najavio da nov model sportskog automobila neće prodavati u SAD zbog pada vrijednosti dolara.
Sunovrat američke valute se ubrzao od februara, uvećavajući zabrinutost da će međunarodni investitori početi da izbegavaju američku finansijsku imovinu i da će to otežati ministarstvu finansija SAD da finansira sve veći budžetski deficit.
Da bi se odgonetnulo kada bi centralne banke mogle da intervenišu, treba pratiti kurs evra prema juanu, savetuje viši valutni strateg “Rojal benk ov Skotlanda” Adrijan Šmit. Evro je porastao protekle sedmice na 11,2639 juana, približivši se rekordu od 11,3076 iz decembra 2004.
Ako evro dostigne nov maksimum, svakako će se uvećati “vjerovatnoća koordinirane intervencije” vezane za dolar, naveo je Šmit u martovskom istraživanju.
Ipak, združene intervencije možda nisu tako blizu, ocjenjuju stručnjaci švajcarske banke UBS, ukazujući da depresirani dolar podstiče američki izvoz i doprinosi popravljanju trgovinskog bilansa SAD, a da jak evro pomaže Evropskoj centralnoj banci da suzbija inflaciju.
Osim toga, za G-7 bi politički možda bilo teško da interveniše u korist dolara poslije silnih pritisaka na Kinu da dereguliše svoje devizno tržište i ukine ograničenja na kretanje kursa juana.
“Već četiri godine ekonomski stratezi G-7 ohrabruju Kinu da manje interveniše, pa će biti teško da sami intervenišu,” smatra Džim O'Nil, direktor globalnih ekonomskih istraživanja u “Goldman Saksu”, najprofitabilnijoj kompaniji za trgovinu hartijama od vrijednosti.
Članice G-7 su posljednji put zajedno intervenisale u septembru 2000, kada su podržale evro nakon što je ta valuta pala na samo 82,30 američkih centi, a posljednji put su u korist dolara intervenisale 1995. godine, kada je pao na svega 79,75 jena.
Banke strahuju od koordiniranih intervencija G-7
