SOFIJA, Nuklearni reaktor, proizveden 80-ih godina prošlog vijeka za bugarsku nukleraku “Belene”, koja još nije izgrađena, otkupili su Rusi za 205 miliona evra i biće četvrti nuklearni blok u Kalininskoj atomskoj centrali u Rusiji.
Reaktor namijenjen “Belenu” proizveden je 1984. godine u češkom zavodu “Škoda” u Pilzenu, težak je 32 tone i trenutno se montira u gradiću Udomlja, na oko 350 kilometara sjeverno od Moskve, javili su bugarski mediji.
Rusi smatraju da je riječ o dobrom reaktoru, koji će biti u opticaju najmanje 40 godina.
Izgradnja nuklearke “Belene” počela je prije 24 godine na osnovu međuvladinog sporazuma potpisanog između tadašnjeg SSSR-a i Narodne Republike Bugarske. Reaktor, koji su Rusi otkupili od Bugara, na gradilištu “Belena” proveo je 16 godina.
Nakon političkih promjena u Bugarskoj 1989. godine izgradnja nuklearke je potpuno obustavljena, ali je ponovo aktuelizovana 2002. godine. Na tenderu, koji je proveden 2006. godine, pobijedila je ruska kompanija “Atomstrojeksport”.
Ruski projekat “AEC-92” sa dva reaktora nije bio samo sa najnižom cijenom, već je nudio i veću bezbjednost u odnosu na konkurenciju. Rusi su ponudili garanciju na 60 godina uz 90 odstotno korišćenje.
Evropski stručnjaci za energetiku, nakon analiza, utvrdili su da “AEC-92” odgovara svim tehničkim zahtjevima.
Zvanična izgradnja nuklearke “Belene” počela je 3. septembra 2008. godine. Realizacija projekta “Belene” trenutno je zamrznuta, a pregovori o izgradnji trebalo bi da počnu 26. aprila u Moskvi, kako bi konačni ugovor bio potpisan do 1. jula.
Bugarsko ekološko udruženje saopštilo je da će Bugarska, ukoliko se otkaže projekat “Belene”, moći da sanira 200.000 zgrada do 2020. godine.
Bugari već posjeduju jednu atomsku centralu – “Kozloduj”, koja se nalazi na sjeveru zemlje, na Dunavu. “Kozloduj” je sastavljena iz šest reaktora, ali su prva četiri, jačine od po 440 megavata, iz bezbjedonosnih razloga zatvorena neposredno prije ulaska zemlje u EU.
U opticaju se nalaze peti i šesti reaktor, novije ruske proizvodnje, jačine od po hiljadu megavata, za koje Evropska komisija smatra da ne predstavljaju bezbjednosnu prijetnju.
Kao alternativa, u slučaju da ne bude postignut sporazum o izgradnji nuklearke “Belene”, pojavila se mogućnost izgradnje sedmog reaktora “Kozloduja”, budući da su Rusi proizveli veći dio opreme za drugu nuklearku.